Data publikacji: 5 lipca 2019

Zadbaj o serce – sprawdź, jak uniknąć miażdżycy!

Choroby układu krążenia odpowiadają aż za 46 proc. zgonów Polaków, co czyni je największym zdrowotnym zagrożeniem naszych czasów. Choroby układu krążenia potrafią rozwijać się bezobjawowo przez długie lata, a badania profilaktyczne to jedyna szansa na wykrycie ich w wystarczająco wczesnym stadium.

Wśród schorzeń uważanych za śmiertelnie niebezpieczne statystyczny Polak z łatwością wymienia zawał serca, udar mózgu i tętniaki aorty. Zagrożenia te nie pojawiają się nagle – pracujemy na nie latami, dopuszczając do rozwoju miażdżycy.

Przyczyny chorób układu krążenia

Wśród głównych przyczyn chorób układu krążenia wymienia się:

  • uwarunkowania genetyczne,
  • zaburzenia lipidowe i hiperglikemię,
  • otyłość,
  • brak ruchu,
  • palenie papierosów,
  • niewłaściwą dietę.

Z chorobami serca  bardzo często idą w parze nadwaga i otyłość. Szczególnie szkodliwa jest otyłość typu męskiego, czyli brzuszna, gdzie tłuszcz magazynuje się w obrębie klatki piersiowej i jamy brzusznej.

Zadbaj o zdrową dietę

By uniknąć tycia (lub zrzucić nadbagaż kilogramów) i wspomóc serce, konieczny jest plan żywieniowy, uwzględniający nie tylko dzienną liczbę przyswajanych kalorii, ale również częstotliwość posiłków i ich właściwy skład.

Ważne, by jeść regularnie, najlepiej pięć niewielkich porcji dziennie. Na talerz powinny trafiać przede wszystkim warzywa i owoce, które są bogatym źródłem antyoksydantów.

W codziennym menu nie powinno zabraknąć również:

  • produktów pełnoziarnistych,
  • tłuszczów roślinnych (olej rzepakowy, oliwa z oliwek),
  • chudego nabiału i mięsa (kurczak, indyk)
  • produktów obniżających poziom „złego” cholesterolu LDL, wzmacniających naczynia krwionośne i zmniejszających ryzyko miażdżycy i nadciśnienia tętniczego, czyli przede wszystkim ryb morskich, orzechów i produktów mlecznych fermentowanych (zawierające naturalne bakterie kwasu mlekowego, które asymilują cholesterol i prowadzą do wzmożonego wydalania go).

Wrogiem osób zagrożonych chorobami serca jest:

  1. cukier, który odpowiada pośrednio za podniesienie poziomu cholesterolu całkowitego i jego „złej” frakcji LDL,
  2. nadmiar soli, powodujący zatrzymywanie wody w organizmie, spowalnianie metabolizmu i podnoszenie ciśnienia tętniczego.

Zadbaj o  aktywność fizyczną

Regularny ruch jest ważny dla całego organizmu, a serce nie jest wyjątkiem. Dopasowany do wieku i możliwości codzienny wysiłek przekłada się na zmniejszenie ryzyka choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu czy nadciśnienia tętniczego.

Pacjenci lubiący spacery, pływanie czy jazdę na rowerze znacznie częściej cieszą się dobrymi wynikami poziomu cholesterolu (w wyniku ruchu „zły cholesterol LDS obniża się, a „dobry” HDL podnosi). Regularna aktywność fizyczna minimalizuje częstotliwość bólów wieńcowych, zmniejsza krzepliwość krwi i poprawia jej przepływ w naczyniach wieńcowych, a także ułatwia zwalczanie zaburzeń lipidowych.

Palenie szkodzi

To nie jest pusty frazes! Z każdym wypalonym papierosem nasila się rozwój miażdżycy, a ochronne działanie antyoksydantów słabnie.

Palenie jest główną i bezpośrednią przyczyną zmian miażdżycowych, a przez to również choroby niedokrwiennej serca (mogącej prowadzić do zawału serca lub niewydolności serca), zespołu płucno-sercowego oraz nadciśnienia tętniczego.

Palacze znacznie bardziej narażeni są także na tętniaki aorty, czyli tykające bomby w brzuchu, których nagłe pęknięcie niemal zawsze kończy się śmiercią, a wypalanie jednej paczki papierosów dziennie aż kilkukrotnie zwiększa ryzyko zawału serca.

Pamiętaj o badaniach profilaktycznych

Podczas każdej rutynowej wizyty w gabinecie lekarza rodzinnego powinien zostać przeprowadzony wywiad lekarski i badanie fizykalne, każdorazowo należy też poddać się pomiarowi ciśnienia tętniczego krwi.

Pacjenci zaniepokojeni pojawianiem się duszności czy częstego poczucia zmęczenie i wyczerpania, mogą oczekiwać skierowania na badanie EKG (elektrokardiograficzne) lub EKG wysiłkowe, a także echo serca.

Raz w roku powinno się wykonać oznaczanie stężeń trójglicerydów, poziomu cukru oraz cholesterolu, a chirurdzy naczyniowi apelują o coroczne wykonywanie profilaktycznego USG jamy brzusznej – często to jedyna szansa na wykrycie ewentualnych tętniaków aorty.

Młodsi pacjenci powinni pamiętać o narodowym „Programie profilaktyki chorób układu krążenia”  adresowanym do osób kończących 35, 40, 45, 50 oraz 55 lat (w bieżącym roku kalendarzowym), u których nie została dotychczas rozpoznana choroba układu krążenia. W ramach programu przeprowadzane są szczegółowe badania, a świadczenie w ramach programu udzielane są bez skierowania i przez każdego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który posiada umowę z NFZ lub jest zatrudniony w podmiocie, który taką umowę ma zawartą.

Zadbaj o suplementację

Pierwiastki szczególnie cenne dla prawidłowego funkcjonowania serca to:

  • potas, który uaktywnia enzym, który dostarcza sercu energii, pobudzając je do pracy, odgrywa też ważną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego;
  • magnez, który przyczynia się do wzmocnienia naczyń krwionośnych, rozszerza tętnice i chroni przed zawałem, wpływa też na utrzymanie prawidłowego rytmu serca (dlatego czasem podawany jest dożylnie w celu zredukowania arytmii);
  • wapń jest niezbędny do skurczu serca i odgrywa ważną rolę w prawidłowym pompowaniu krwi do wszystkich tkanek.

Skarbnicą tych pierwiastków są:

  • pestki dyni,
  • kakao,
  • natka pietruszki,
  • migdały,
  • kasza (magnez),
  • pomidory,
  • pieczywo żytnie,
  • suszone owoce,
  • ryby,
  • orzechy (potas)
  • kefir, mleko, ser żółty, twaróg czy szproty (wapń).

W przypadku stwierdzonych niedoborów pierwiastki te można oczywiście suplementować.

Nie stresuj się

Zalecenie lekarskie, które może wydawać się absurdalne – bo jak ograniczyć stres, skoro nie mamy wpływu na wyzwalające go sytuacje? Wiadomo, że stres krótkotrwały może być korzystny dla zdrowia – wydzielane w jego wyniku hormony (m.in. kortyzol, adrenalina czy noradrenalia) w małej dawce i przez krótki czas poprawiają krążenie oraz zwiększają częstotliwość rytmu serca, poprawiają napięcie mięśni, a także zwiększają zapotrzebowanie organizmu na tlen.

Permanentne pozostawanie pod wpływem uwalnianych hormonów stresu prowadzi m.in. do nadciśnienia tętniczego, arytmii i zaburzeń tętna, a także do rozwoju otyłości brzusznej. Jak więc unikać stresu, jeśli jego źródło jest poza naszą kontrolą (np. wymagająca praca, kłopoty finansowe, choroba w rodzinie)?

Warto nauczyć się efektywnie relaksować, w czym bardzo pomocne są np. zajęcia jogi. Część każdego dnia trzeba „uwolnić” od obowiązków i oczekiwań szefa lub rodziny, pozwolić sobie na odpoczynek przy książce lub filmie, dłuższy spacer lub przejażdżkę rowerową. I powoli, krok po kroku, próbować zmienić sytuację, która jest głównym źródłem stresu – np. szukać innej pracy lub zapisać się na psychoterapię. Każda sytuacja jest inna i wymaga innych rozwiązań, ale najważniejsze, to nie dać się „zjeść” hormonom stresu – szkoda serca!

Lecz inne choroby!

Zdarzały się już zawały serca z powodu próchnicy w zębach, a niedoleczona grypa potrafi skutkować zapaleniem mięśnia sercowego. Na co więc należy uważać?

  1. By wirus grypy nie doprowadził do stanu zapalnego naczyń w mózgu lub sercu, chorobę należy leczyć i wyleczyć (osobie z grypą należy się solidny odpoczynek w łóżku, a nie tylko łykanie paracetamolu pomiędzy codziennymi obowiązkami).
  2. Nie wolno ignorować anginy, która może być przyczyną gorączki reumatycznej, czyli wielonarządowego stanu zapalnego o podłożu autoimmunologicznym, objawiającego się m.in. zmianami w stawach i tkance łącznej mięśnia sercowego, które mogą doprowadzić do uszkodzenia wszystkich warstw serca: wsierdzia, mięśnia serca i osierdzia.
  3. Szczególnie pilnować swojego serca i prowadzić sumienną diagnostykę chorób układu krążenia powinny osoby chore na reumatoidalne zapalenie stawów (choroba przyspiesza rozwój miażdżycy), nadczynność i niedoczynność tarczycy (arytmia, migotanie przedsionków, bradykardia, nadciśnienie tętnicze – zależnie od niedoboru lub nadmiaru hormonu) oraz depresję (powiązanie z występowaniem choroby wieńcowej).
  4. Należy dbać o zęby i leczyć ogniska próchnicy – to siedliska bakterii, które mogą przedostać się do krwioobiegu i uszkadzać naczynia krwionośne, w których zaczyna się wówczas łatwiej osadzać płytka miażdżycowa.
Ciasteczka

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dowiedz się więcej jak je wyłączyć.

OK, zgadzam się
OK, zgadzam się